Leksykon stolarki: słownik pojęć okiennych i drzwiowych

W wycenie okna, w protokole odbioru i w rozmowie z montażystą padają słowa, których nikt nie tłumaczy: węgarek, przylga, okapnik, luz montażowy, zaczep grzybkowy. Zebraliśmy je w jednym miejscu - krótko, konkretnie i z odesłaniem do pełnych tekstów tam, gdzie temat jest głębszy. To słownik do czytania wyrywkowo, a nie od deski do deski.

Konstrukcja okna i drzwi

Przylga - obszar, w którym skrzydło zachodzi na ramę po zamknięciu. To tam siedzą uszczelki, tam pracuje okucie i tam w oknach nowoczesnych chowa się ukryty zawias.

Naświetle i ślemię - ślemię to poziomy element dzielący okno, naświetle to pole nad nim, zwykle stałe. Stąd biorą się okna „z górką” nad drzwiami wejściowymi.

Słupek - pionowy element dzielący okno. Stały jest częścią ramy; ruchomy przymocowany do jednego ze skrzydeł, dzięki czemu po otwarciu obu otwór jest wolny na całą szerokość. Więcej przy oknie jednoskrzydłowym.

Listwa przyszybowa - profil zatrzaskiwany w rowku skrzydła, który trzyma szybę. Pod nią siedzą klocki podporowe przenoszące ciężar tafli.

Klocowanie szyby - rozmieszczenie podkładek pod szybą. Decyduje o tym, czy skrzydło nie opadnie i czy szyba nie pracuje pod naprężeniem.

Ościeżnica i framuga - rama osadzona w murze, w której wisi skrzydło. Framuga to potoczny odpowiednik ościeżnicy.

Profil i komory - przekrój okna PCV z pustymi przestrzeniami w środku. Liczba komór i głębokość zabudowy to podstawowe parametry systemu.

Szkło i szyby

Ramka dystansowa i ciepła ramka - element rozdzielający szyby w pakiecie. Wersja „ciepła” ogranicza mostek termiczny na krawędzi szyby i zmniejsza ryzyko skraplania w narożnikach.

Szkło hartowane i laminowane - dwa rodzaje szkła bezpiecznego. Hartowane rozpada się na tępe okruchy, laminowane zostaje w folii. To rozróżnienie decyduje, gdzie którego wolno użyć.

Pakiet szybowy - zespolone szyby z przestrzenią wypełnioną gazem. Dwie szyby to pakiet jednokomorowy, trzy - dwukomorowy.

Szkło ornamentowe - tafla z fakturą nadaną przy produkcji, rozpraszająca obraz i zapewniająca prywatność.

Współczynnik U_w - ile ciepła ucieka przez całe okno. Im niższy, tym lepiej. Osobno podaje się U_g dla samej szyby i U_f dla ramy.

Okucia i mechanizmy

Zaczep grzybkowy - rolka o kształcie grzybka na obwodzie skrzydła, wchodząca w zaczep na ramie. To ona przenosi próbę wyważenia i decyduje o klasie odporności na włamanie.

Rozwórka - element ograniczający kąt otwarcia skrzydła albo utrzymujący je w zadanej pozycji. Stosowana też jako ogranicznik przy zabezpieczaniu okien.

Mimośród (rolka dociskowa) - obracany element regulujący siłę docisku skrzydła do uszczelki. Jego obrót to właśnie przestawienie okna na tryb zimowy.

Mikrowentylacja - pośrednia pozycja klamki, przy której skrzydło zostaje minimalnie rozszczelnione.

Zawias - element, na którym wisi skrzydło. W wersji ukrytej schowany w przyldze.

Kontaktron - czujnik otwarcia montowany w ramie i skrzydle, element systemu alarmowego.

Wkładka i szyld - mechanizm zamka i osłona chroniąca go przed wyrwaniem. Najczęstszy punkt ataku przy drzwiach.

Montaż i obróbka

Węgarek - uskok w murze przy krawędzi otworu, na który zachodzi rama okna od zewnątrz. Zmniejsza przewiewanie i chroni szczelinę montażową.

Luz montażowy - celowa szczelina między ramą a murem. Pozwala oknu pracować przy zmianach temperatury i daje miejsce na warstwy uszczelniające.

Taśma paroszczelna i rozprężna - dwie różne taśmy o przeciwnych zadaniach: wewnętrzna zatrzymuje parę, zewnętrzna przepuszcza ją na zewnątrz, nie wpuszczając wody.

Okapnik - profil odprowadzający wodę od ściany. Jego brak jest jedną z najczęstszych przyczyn zacieków pod oknem.

Ciepły montaż - technologia uszczelniania szczeliny w trzech warstwach zamiast samej pianki.

Parapet zewnętrzny i wewnętrzny - elementy wykończeniowe pod oknem; zewnętrzny odprowadza wodę, wewnętrzny wykańcza ościeże.

Zjawiska i problemy

Kondensacja pary wodnej - skraplanie się wilgoci na powierzchni chłodniejszej niż punkt rosy. Na szybie od wewnątrz oznacza nadmiar wilgoci w powietrzu, od zewnątrz - bardzo dobre okno.

Punkt rosy - temperatura, w której powietrze o danej wilgotności zaczyna oddawać wodę. Im wilgotniej w pomieszczeniu, tym wyższy.

Mostek termiczny - miejsce w przegrodzie o gorszej izolacyjności niż otoczenie. Przy oknach powstaje najczęściej na styku ramy z murem i przy skrzynce roletowej.

Opadnięte skrzydło - skutek pracy zawiasów i ciężaru szyby; objawia się ocieraniem przy dolnym narożniku od strony klamki.

Rysa i wyszczerbienie - uszkodzenia powierzchni szkła. Wyszczerbienie krawędzi bywa punktem, od którego zaczyna się pęknięcie.

Normy, na które warto się powoływać