Ślemię to poziomy element dzielący okno, naświetle to pole nad nim. Stąd biorą się okna „z górką” nad drzwiami wejściowymi i wysokie przeszklenia podzielone w poziomie. Nazwy brzmią archaicznie, ale pojawiają się w rysunkach i wycenach - a decyzja o podziale poziomym ma realne konsekwencje dla światła, ceny i tego, co da się otworzyć.
Ślemię, naświetle, słupek: kto jest kim
Ślemię - poziomy profil dzielący okno na część górną i dolną. Jest częścią ramy, więc jest nieruchome.
Naświetle - pole nad ślemieniem, najczęściej stałe. Jego zadaniem jest doświetlenie, a nie wietrzenie.
Słupek - element pionowy dzielący okno. Stały jest częścią ramy; ruchomy przymocowany do jednego ze skrzydeł, dzięki czemu po otwarciu obu skrzydeł otwór jest wolny na całą szerokość. Różnice rozkładamy przy oknie jednoskrzydłowym.
Doświetle - pole boczne przy drzwiach, pionowe. Częste przy drzwiach wejściowych, gdzie doświetla przedpokój.
W praktyce budowlanej nazwy bywają używane wymiennie i to najczęstsze źródło nieporozumień przy zamówieniu. Jeżeli masz wątpliwość, opisz układ słowami: „pole stałe u góry, pod nim skrzydło rozwierno-uchylne” jest jednoznaczne, a „naświetle” niekoniecznie.
Po co dzielić okno w poziomie
Bo pomieszczenie jest wysokie. W domach o wysokich pomieszczeniach i w bryłach nowoczesnych przeszklenie sięga blisko sufitu. Podział poziomy pozwala otwierać tylko dolną część, do której da się sięgnąć.
Newsletter JakośćDomu.pl
Dwa razy w miesiącu. Bez ofert.
Jeden konkret o oknach, drzwiach i bramach: co sprawdzić, zanim podpiszesz umowę. Na start dostajesz checklistę 12 pytań do wykonawcy w PDF.
Bo skrzydło nie może być tak duże. Ciężar i wymiary skrzydła są ograniczone tabelami producenta. Podział na pole stałe i skrzydło mieści się w tych granicach, gdy jedno wielkie skrzydło już nie.
Bo tak jest taniej i cieplej. Pole stałe kosztuje mniej niż otwierane i ma lepszy parametr, bo nie ma w nim profilu skrzydła ani styku z ramą. Mechanizm rozkładamy przy oknie fix.
Bo tego wymaga architektura. Nad drzwiami wejściowymi naświetle podnosi linię otworu do wysokości okien obok i porządkuje elewację.
Bo trzeba przeprowadzić coś przez otwór. Przy oknach o dużej wysokości podział pozwala zamknąć górę na stałe i mieć niżej skrzydło otwierane na pełną szerokość.
Czego podział poziomy kosztuje
Mniej szkła. Ślemię zajmuje pas w środku otworu. Przy oknie o dużej wysokości jest to niewielki procent powierzchni, przy niskim - zauważalny.
Widoczna linia w widoku. Przy oknie z widokiem poziomy profil przecina kadr. To argument estetyczny, ale przy głównym oknie w salonie potrafi być decydujący.
Dodatkowa krawędź do mycia. Ślemię zbiera kurz i wodę, a przy oknach zewnętrznych bywa miejscem, w którym gromadzi się brud spływający z góry.
Mostek termiczny. Każdy dodatkowy profil w polu przeszklenia to gorszy fragment przegrody. Przy pojedynczym podziale różnica jest niewielka, ale przy oknie dzielonym na kilka pól sumuje się - sposób liczenia opisujemy przy parametrze Uw.
Decyzja, którą warto świadomie podjąć na etapie projektu: czy górne pole ma być stałe, czy otwierane. Pole stałe jest tańsze, cieplejsze i daje więcej szkła - ale nie umyjesz go z wewnątrz i nie otworzysz. Przy oknach na parterze to bez znaczenia, przy oknach na piętrze i w wysokich pomieszczeniach oznacza, że umycie górnej szyby wymaga sprzętu albo firmy. Policz ten koszt jako cykliczny, tak samo jak przy dużych oknach stałych.
Naświetle nad drzwiami wejściowymi
To najczęstsze zastosowanie i jednocześnie takie, przy którym pojawia się najwięcej pytań.
Zalety. Doświetla przedpokój, który zwykle nie ma własnego okna. Podnosi linię drzwi i pozwala dopasować ich wysokość do okien na elewacji. W układach z wysokim sufitem wypełnia otwór, który inaczej trzeba by zamurować.
Na co uważać. Naświetle nad drzwiami wejściowymi to przeszklenie w przegrodzie zewnętrznej, dostępne z zewnątrz. Obowiązują je te same zasady co przeszkleniom w skrzydle: powinno być wykonane ze szkła bezpiecznego, a przy drzwiach o podwyższonej odporności - w klasie badanej razem z całym wyrobem, o czym piszemy przy drzwiach antywłamaniowych.
Prywatność. Naświetle na wysokości powyżej wzroku zwykle nie wymaga zasłaniania. Jeżeli jednak wychodzi na wprost schodów albo na sąsiednią posesję, rozwiązaniem bywa szkło ornamentowe zamiast osłony - bo do przeszklenia nad drzwiami trudno sięgnąć.
Ciepło. Przy drzwiach wejściowych naświetle bywa najsłabszym cieplnie fragmentem całego zestawu. Warto poprosić o parametr dla całego układu drzwi z naświetlem, a nie tylko dla samego skrzydła drzwiowego.
Jak zapisać podział w zamówieniu
Najczęstsze pomyłki przy zamawianiu okien dzielonych biorą się z niejednoznacznego opisu. Trzy zasady, które je eliminują:
Opisz układ od góry do dołu. „Górne pole stałe wysokości ok. 40 cm, pod nim skrzydło rozwierno-uchylne” nie zostawia miejsca na interpretację.
Podaj, z której strony patrzysz. Przy stronie otwierania zawsze dopisz „patrząc z wnętrza pomieszczenia”. To ta sama zasada, którą stosujemy przy wymiarach okien.
Poproś o rysunek do akceptacji. Producenci wystawiają rysunki techniczne z podziałem i kierunkami otwierania. Podpisanie takiego rysunku przed produkcją jest najprostszym sposobem, żeby uniknąć sporu o to, co miało być stałe, a co otwierane.