Okucia Winkhaus activPilot i zamki autoLock

Winkhaus to niemiecki producent okuć, którego nazwa pada w ofertach na okna niemal tak często jak nazwy systemodawców profili. Różnica jest istotna: profil to rama, a okucie to cały mechanizm ukryty we wrębie skrzydła, który odpowiada za otwieranie, ryglowanie, docisk i odporność na włamanie. Dwa okna na tym samym profilu, ale z różnymi okuciami, to dwa różne produkty.

Flagowym systemem producenta jest activPilot, zbudowany modułowo, przez co występuje w kilkunastu wariantach o zupełnie różnym przeznaczeniu. Poniżej porządkujemy je i tłumaczymy, który do czego służy. Dane pochodzą z materiałów producenta.

Co odróżnia activPilot

Producent opisuje system jako modułowy, co ma trzy konkretne skutki dla użytkownika.

Klasa antywłamaniowa dobierana punktowo. Okucie może uzyskać klasy od RC1 do RC3, zależnie od liczby i rozmieszczenia elementów ryglowania. Nie kupuje się więc okuć antywłamaniowych albo zwykłych, tylko określa poziom.
Możliwość dodania funkcji po fabryce. Budowa modułowa pozwala doposażyć okno już po montażu, gdy potrzeby się zmienią.
Certyfikat QM 328. Program certyfikacji, w którym okucia rozwierane i uchylno-rozwierane przechodzą badania jakości i wytrzymałości.

Producent podaje też dwa parametry, które warto zapamiętać przy porównywaniu okuć różnych marek: klasę wytrzymałości H3, potwierdzoną badaniem na dwadzieścia tysięcy cykli, oraz dopuszczalny ciężar skrzydła, który w podstawowym wariancie sięga 130 albo 150 kg.

Dlaczego ciężar skrzydła jest tu najważniejszą liczbą. Okucie przenosi całą masę skrzydła razem z szybą, a szyba trzyszybowa waży znacznie więcej niż dwuszybowa. Przy dużych przeszkleniach to właśnie okucie, a nie profil, bywa czynnikiem ograniczającym wymiary okna. Ten sam mechanizm opisujemy przy zawiasach, gdzie nośność jest ujmowana w czternastu klasach normy.

Warianty activPilot i ich przeznaczenie

Wariant	Do czego służy	Nośność i klasy
Concept	okucie z widocznymi zawiasami, uniwersalne, do wszystkich popularnych materiałów ram	skrzydło do 130/150 kg, do RC3, klasa H3
Select	okucie całkowicie ukryte, niewidoczne przy zamkniętym oknie	skrzydło do 150 kg, format do 3 m²
Topstar	ukryte okucie do okien zlicowanych od wewnątrz, wąskie ramy	skrzydło do 130 kg, do RC2
Giant	okucie do bardzo dużych i ciężkich okien	skrzydło do 180 albo 200 kg
Comfort	wietrzenie przez szczelinę około 6 mm na całym obwodzie	wietrzenie z zachowaniem klasy RC2
Control	czujniki położenia skrzydła zintegrowane z okuciem	certyfikat VdS klasy B lub C
Ergo	klamka na dolnym ramiaku, samoczynne uchylenie skrzydła	do okien trudno dostępnych
Sprint	wariant produkcyjny do automatyzacji montażu okuć	rozwiązanie dla producentów okien

Poza rodziną activPilot producent oferuje aluPilot do okien aluminiowych, easyPilot, proPilot oraz systemy przesuwne primePort w wersjach SK, AS i HS.

Okucia ukryte: Select i Topstar

To rozwiązania, o które inwestorzy pytają coraz częściej, bo widoczne zawiasy psują efekt minimalistycznych wnętrz. Warto jednak wiedzieć, co dokładnie daje ukrycie mechanizmu.

Wygląd i pielęgnacja. Przy zamkniętym oknie nie widać żadnych elementów okucia, a przy otwartym nie ma miejsc, w których zbiera się kurz wokół zawiasów.

Ciągłość uszczelki. To argument techniczny, nie estetyczny. W oknie z widocznymi zawiasami uszczelka przylgowa jest w miejscu zawiasu przerwana. W okuciu ukrytym pozostaje ciągła na całym obwodzie, co producent wskazuje jako korzyść energetyczną przy wariantach Select i Topstar.

Ograniczenia. Select przyjmuje skrzydła do 150 kg i formatu do 3 m², Topstar do 130 kg. Regulacja okuć ukrytych jest trudniejsza i wymaga zdjęcia osłon, więc serwis trwa dłużej niż przy okuciu z widocznymi zawiasami.

activPilot Comfort: wietrzenie przez szczelinę 6 mm

Rozwiązanie odpowiadające na realny problem szczelnych okien, który opisujemy w tekście o pleśni przy oknach: brak wymiany powietrza po wymianie stolarki.

Zamiast klasycznego uchylenia skrzydło odsuwa się równolegle od ramy na około sześć milimetrów na całym obwodzie. Powietrze napływa równomiernie, a nie strumieniem przez górną szczelinę.

Producent wskazuje trzy konsekwencje. Po pierwsze wietrzenie z zachowaniem klasy RC2, czyli okno w tej pozycji pozostaje zabezpieczone, w odróżnieniu od okna uchylonego, które jest łatwe do sforsowania. Po drugie równomierny dopływ powietrza bez wychładzania jednego miejsca. Po trzecie sześciomilimetrowa szczelina jest zbyt wąska dla owadów.

Dla kogo to ma sens. Dla osób, które chcą wietrzyć podczas nieobecności w domu, oraz dla sypialni, gdzie stały dopływ powietrza poprawia jakość snu, a uchylone okno wychładza pomieszczenie. To alternatywa dla nawiewników i dla klasycznej mikrowentylacji, z tą różnicą, że działa na całym obwodzie skrzydła.

activPilot Control: czujniki w okuciu

To wariant, który najlepiej pokazuje różnicę między czujnikiem doklejanym a wbudowanym w mechanizm, opisaną szerzej w tekście o kontaktronach w oknach.

Czujniki są zintegrowane z okuciem, więc przy zamkniętym oknie nie widać ich z zewnątrz. Producent podaje trzy zastosowania i dwa potwierdzenia formalne:

Instalacja alarmowa ze sterowaniem posiadającym certyfikat VdS klasy B lub klasy C.
Sterowanie wyciągiem kuchennym z aprobatą DIBt. To zastosowanie mniej oczywiste: okap pracujący w szczelnym pomieszczeniu z paleniskiem może wytworzyć podciśnienie, więc układ musi wiedzieć, czy okno jest otwarte.
Sterowanie klimatyzacją, wyłączanej przy otwartym oknie.

Różne typy czujników odpowiadają różnym zadaniom, a całość integruje się z okuciem activPilot bez dokładania osobnych elementów na ramie.

Technika drzwiowa: zamki wielopunktowe

Poza oknami Winkhaus produkuje zamki wielopunktowe do drzwi, w dwóch grupach.

Mechaniczne obejmują między innymi rodzinę autoLock w wersjach AV4D i AVP, hookLock w wariantach HA, M i Ergonomic, solidLock B i D, a także rozwiązania specjalne: panicLock do drzwi ewakuacyjnych i pyroLock do drzwi przeciwpożarowych.

Elektromechaniczne to blueMatic EAV4, blueMotion Plus i doorControl. Pozwalają na zdalne otwieranie drzwi wraz z cofnięciem wszystkich rygli, a więc robią to, czego nie potrafi elektrozaczep, który zwalnia wyłącznie zapadkę.

Nazwa, która tłumaczy funkcję. Człon autoLock oznacza zamek samorygljący: po zamknięciu drzwi rygle wysuwają się samoczynnie, bez przekręcania klucza. To rozwiązanie eliminuje najczęstszy błąd użytkownika, czyli wyjście z domu przy drzwiach zamkniętych tylko na zapadkę. Człon hookLock wskazuje na rygle hakowe, które po wysunięciu zaczepiają się o ościeżnicę i utrudniają rozwarcie skrzydła.

Jak czytać oznaczenie okuć w ofercie

W wycenie na okna okucie bywa opisane jednym słowem, a to za mało. Warto poprosić o cztery informacje.

Pełna nazwa wariantu, na przykład activPilot Concept albo activPilot Select, a nie samo Winkhaus.
Klasa odporności na włamanie i to, czy dotyczy wszystkich okien, czy tylko wybranych. Często podnosi się klasę wyłącznie na parterze.
Dopuszczalny ciężar skrzydła przy największym oknie w zamówieniu.
Funkcje dodatkowe: blokada błędnego położenia klamki, mikrowentylacja, ogranicznik rozwarcia, czujniki.

Te same pytania warto zadać niezależnie od marki okuć. Konkurencyjne systemy opisujemy w tekście o okuciach okiennych.

autoLock AV3 i blueMatic EAV3: zamek, który dorasta razem z domem

Wśród zamków wielopunktowych Winkhausa osobnego omówienia wymaga para autoLock AV3 i blueMatic EAV3, bo pokazuje sposób myślenia, który warto brać pod uwagę przy planowaniu drzwi.

autoLock AV3 to zamek mechaniczny z automatycznym ryglowaniem: rygle wysuwają się same w momencie zamknięcia drzwi, bez przekręcania klucza. Producent stosuje w nim podwójny hak rygla. Opcjonalnie zamek można wyposażyć w funkcję trybu dziennego z obsługą jedną ręką - przydatne, gdy przez pół dnia ktoś wchodzi i wychodzi, a ciągłe ryglowanie tylko przeszkadza.

Najciekawsza jest jednak ścieżka rozbudowy. Jeśli drzwi zostały przygotowane pod okablowanie na etapie produkcji, zamek autoLock AV3 można później zamienić na wersję z napędem - blueMatic EAV3, z silnikiem odryglowującym, czyli z możliwością elektrycznego otwierania.

Decyzja, którą podejmujesz raz i na dwadzieścia lat. Samo przygotowanie drzwi pod okablowanie kosztuje przy zamówieniu niewiele. Doprowadzenie przewodu do skrzydła w drzwiach już zamontowanych to zupełnie inna operacja - trzeba je zdjąć, wyfrezować przejście i przeprowadzić przewód przez zawias albo przejście kablowe. Jeśli jest szansa, że kiedyś zechcesz sterować drzwiami z telefonu albo z domofonu, poproś o przygotowanie pod okablowanie już teraz, nawet jeśli na razie zostajesz przy zamku mechanicznym.

Ta sama logika dotyczy zresztą całej stolarki: kontaktrony, czujniki i napędy dokłada się bez porównania taniej na etapie produkcji niż po latach. Więcej o planowaniu instalacji w tekście o stolarce w inteligentnym domu.

QM 328: certyfikat, o którym warto wiedzieć

Przy okuciach rozwierno-uchylnych Winkhaus powołuje się na certyfikat QM 328. To oznaczenie systemu badań, w ramach którego okucia przechodzą testy jakości i trwałości. Dla kupującego jest to o tyle istotne, że okucie jest jedyną częścią okna, która wykonuje pracę mechaniczną kilka tysięcy razy w cyklu życia.

Warto uświadomić sobie skalę. Okno w sypialni otwierane i uchylane dwa razy dziennie to około 1500 cykli rocznie, czyli 30 tysięcy przez dwadzieścia lat. Producenci okuć badają swoje wyroby na znacznie większych liczbach cykli, ale różnica między produktem badanym a niebadanym ujawnia się właśnie na przestrzeni takich okresów - i nie w postaci awarii, tylko stopniowego luzu, który przekłada się na przeciąg.

Trzy pytania, które porządkują porównanie ofert

Gdy dostajesz dwie oferty na okna z różnymi okuciami, samo porównanie nazw marek niczego nie rozstrzyga. Rozstrzygają trzy konkretne pytania:

Ile punktów ryglowania ma skrzydło? Standardowe okno ma ich kilka; przy oknach o podwyższonej odporności liczba rośnie, a część zaczepów zostaje zastąpiona grzybkowymi. To najważniejszy pojedynczy parametr antywłamaniowości okna.
Jaką masę skrzydła obsługuje okucie? Istotne przy dużych przeszkleniach i przy pakietach trzyszybowych, które ważą wyraźnie więcej niż dwuszybowe.
Czy okucie ma blokadę błędnego położenia klamki? To element, który zapobiega typowej awarii: przekręceniu klamki przy otwartym skrzydle, po którym okno zawisa na jednym zawiasie.

Odpowiedzi na te trzy pytania powiedzą o oknie więcej niż nazwa producenta okucia. Co jeszcze warto sprawdzić w wycenie, zebraliśmy w tekście o tym, jak czytać ofertę na okna.

Okucia do PVC, drewna i aluminium: dlaczego to nie to samo

Producenci okuć prowadzą osobne linie dla różnych materiałów okna i nie jest to zabieg marketingowy. Różnice wynikają z konstrukcji profilu.

W oknie z PVC okucie mocuje się wkrętami, które wchodzą w ściankę profilu i, przy właściwym wykonaniu, sięgają wzmocnienia stalowego. To wzmocnienie przenosi obciążenia - bez niego wkręt trzymałby się wyłącznie tworzywa. Dlatego w oknach PVC tak istotne jest, czy producent dosięgnął wkrętem stali, czy tylko ścianki.

W oknie drewnianym okucie wkręca się bezpośrednio w drewno, które samo w sobie ma wystarczającą wytrzymałość. Geometria wrębu jest tu inna niż w PVC, podobnie jak głębokość osadzenia.

W oknie aluminiowym profil ma inne rowki i inne wymiary wrębu, a materiał jest twardszy, co zmienia sposób mocowania. Stąd osobne linie okuć oznaczane zwykle skrótem odnoszącym się do aluminium.

Konsekwencja przy zamawianiu części zamiennej. Podanie samej marki okucia nie wystarczy. Serwis potrzebuje trzech informacji: marki, materiału okna i nazwy systemu profilu. Bez nich zamówiona część często nie pasuje, a przesyłka wraca. Jak odczytać te dane z własnego okna, opisujemy przy okazji okuć okiennych.

Okucia ukryte i ich cena serwisowa

Osobną kategorią są okucia całkowicie ukryte, w których zawiasy chowają się we wrębie i po zamknięciu okna nie widać żadnych elementów metalowych. Efekt wizualny jest wyraźny, zwłaszcza w oknach o dużych formatach i w ciemnych kolorach, gdzie srebrne zawiasy odcinają się od ramy.

Ma to jednak koszt, o którym rzadko mówi się przy sprzedaży: regulacja okucia ukrytego wymaga zdjęcia osłon i jest trudniejsza niż w okuciu widocznym. Przy okuciach standardowych właściciel domu jest w stanie skorygować docisk sam, kluczem imbusowym. Przy ukrytych zwykle potrzebny jest serwis. Jeśli planujesz dużo okien i lubisz robić rzeczy samodzielnie, warto uwzględnić to w decyzji - szczegóły procedury opisujemy w tekście o regulacji okien.

FAQ, najczęstsze pytania

Czym różni się activPilot Concept od Select?

Concept ma widoczne zawiasy, których wygląd można dopasować kolorem do okna, i przyjmuje skrzydła do 130 albo 150 kg. Select jest okuciem całkowicie ukrytym: przy zamkniętym oknie nie widać żadnych elementów, uszczelka pozostaje ciągła na obwodzie, a nośność sięga 150 kg przy formacie do 3 mł. Select jest droższy i trudniejszy w regulacji.

Jaką klasę antywłamaniową można uzyskać na activPilot?

Od RC1 do RC3, zależnie od doboru elementów ryglowania. Klasa dotyczy jednak całego zestawu: profilu, okuć, szyby i montażu, a nie samego okucia. Przy zamówieniu warto ustalić, które okna mają ją mieć, bo zwykle podnosi się ją na parterze i przy łatwo dostępnych oknach.

Co to jest wietrzenie na 6-tkę?

Funkcja wariantu activPilot Comfort, w której skrzydło odsuwa się równolegle od ramy na około sześć milimetrów na całym obwodzie, zamiast uchylać się górą. Powietrze napływa równomiernie, okno zachowuje odporność w klasie RC2, a szczelina jest zbyt wąska dla owadów.

Czy okucie ogranicza wielkość okna?

Tak i często bardziej niż profil. Każdy wariant ma podany dopuszczalny ciężar skrzydła: od 130 kg w Topstar, przez 150 kg w Select, po 180 albo 200 kg w wariancie Giant. Szyba trzyszybowa waży znacznie więcej niż dwuszybowa, więc przy dużych przeszkleniach to okucie wyznacza granicę.

Co oznacza certyfikat QM 328?

Program certyfikacji, w ramach którego okucia rozwierane i uchylno-rozwierane przechodzą badania jakości i wytrzymałości. Osobnym parametrem jest klasa wytrzymałości H3, potwierdzona badaniem na dwadzieścia tysięcy cykli otwarcia i zamknięcia.

Czy można dodac funkcje do okuć po montażu okna?

Producent wskazuje to jako zaletę budowy modułowej: okna można wyposażyć w dodatkowe funkcje także po opuszczeniu fabryki. W praktyce zakres zależy od konkretnej funkcji i od tego, czy skrzydło ma przygotowane miejsce we wrębie, więc warto zapytać serwis przed zakupem elementów.

Do czego służy activPilot Ergo?

Do okien trudno dostępnych, na przykład nad blatem kuchennym albo wysoko umieszczonych. Klamka znajduje się na dolnym ramiaku skrzydła, a jej obrót o sto osiemdziesiąt stopni odryglowuje i samoczynnie uchyla skrzydło dzięki jednostce wspomagającej. Producent wskazuje to rozwiązanie także dla osób z niepełnosprawnością ruchową.