Szkło hartowane i szkło laminowane to dwa rodzaje szkła bezpiecznego. Oba chronią przed skaleczeniem, ale w zupełnie inny sposób i dlatego nie są zamienne. Hartowane rozsypuje się na tępe okruchy i zostawia pusty otwór; laminowane pęka, ale zostaje w ramie. Ta różnica decyduje, gdzie którego wolno użyć.
Dlaczego zwykłe szkło jest problemem
Szkło float, czyli zwykła tafla bez obróbki, pęka na duże odłamki o ostrych, nożowych krawędziach. Przy stłuczeniu przegrody, w którą można wpaść - drzwi, ścianki działowej, kabiny prysznicowej, balustrady - jest to jedno z poważniejszych zagrożeń w budynku.
Dlatego w takich miejscach stosuje się szkło bezpieczne. Odporność szkła na uderzenie ciałem miękkim klasyfikuje norma PN-EN 12600 i to do niej odwołują się karty produktowe oraz specyfikacje.
Szkło hartowane
Tafla zostaje podgrzana do wysokiej temperatury, a następnie gwałtownie schłodzona strumieniem powietrza. Powierzchnia stygnie szybciej niż wnętrze, przez co w szkle powstają trwałe naprężenia: warstwy zewnętrzne są ściskane, a rdzeń rozciągany. Ten układ naprężeń czyni szkło wielokrotnie wytrzymalszym na uderzenie i na naprężenia termiczne.
Newsletter JakośćDomu.pl
Dwa razy w miesiącu. Bez ofert.
Jeden konkret o oknach, drzwiach i bramach: co sprawdzić, zanim podpiszesz umowę. Na start dostajesz checklistę 12 pytań do wykonawcy w PDF.
Zachowanie przy stłuczeniu. Naprężenia rozładowują się natychmiast i cała tafla rozpada się na drobne okruchy o tępych krawędziach. Ryzyko skaleczenia jest niewielkie - ale otwór zostaje pusty.
Konsekwencja produkcyjna, o której trzeba pamiętać: szkła hartowanego nie da się ciąć ani wiercić po obróbce. Każda ingerencja rozładowuje naprężenia i tafla się rozpada. Wszystkie wymiary, otwory i wycięcia muszą powstać przed hartowaniem. To dlatego przy zamówieniu szkła hartowanego pomiar musi być ostateczny.
Gdzie się sprawdza: drzwi prysznicowe, drzwi wewnętrzne, przeszklenia meblowe, szyby zewnętrzne w pakietach narażonych na naprężenia termiczne, balustrady w układach zapasowych. Jak taka tafla jest mocowana w praktyce, pokazują balustrady szklane montowane przez SzklanySalon.
Samoistne pękanie szkła hartowanego. Bardzo rzadko, ale zdarza się, że tafla rozpada się bez uderzenia - przyczyną bywają mikroskopijne wtrącenia w masie szkła, które powiększają się z czasem. Zjawisko jest znane i opisane w branży. To jeden z powodów, dla których w miejscach, gdzie stłuczenie oznaczałoby upadek z wysokości, stosuje się szkło laminowane albo układ hartowane plus laminowane.
Szkło laminowane (klejone)
Dwie lub więcej tafli połączonych folią, najczęściej PVB, pod ciśnieniem i w podwyższonej temperaturze. Folia jest sprężysta i trwale zespolona ze szkłem.
Zachowanie przy stłuczeniu. Szkło pęka, ale odłamki zostają przyklejone do folii. Przegroda pozostaje na miejscu, choć jest już uszkodzona i wymaga wymiany. Nie powstaje otwór ani deszcz odłamków.
Dodatkowe właściwości folii:
- Akustyka. Folia tłumi drgania tafli, a wersje specjalnie do tego przeznaczone poprawiają izolacyjność akustyczną wyraźnie. Mechanizm opisujemy przy oknach dźwiękoszczelnych.
- Ochrona przed UV. Folia zatrzymuje znaczną część promieniowania ultrafioletowego, co ma znaczenie przy meblach i podłogach narażonych na słońce.
- Odporność na przebicie. Grubsze pakiety folii utrudniają przejście przez szybę - na tym opiera się szkło o podwyższonej odporności stosowane w oknach antywłamaniowych i drzwiach antywłamaniowych.
Gdzie się sprawdza: balustrady, przeszklenia nad przejściami i nad głową, okna na wysokości, przeszklenia w drzwiach wejściowych, wszędzie tam, gdzie po stłuczeniu przegroda musi zostać. Dlatego szklane zadaszenia tarasu wykonuje się ze szkła laminowanego, o czym więcej w porównaniu szkła i poliwęglanu na zadaszenie.
Które gdzie: zestawienie
| Miejsce | Zwykle stosuje się | Dlaczego |
|---|---|---|
| Drzwi wewnętrzne | hartowane | brak ostrych odłamków, przegroda nie musi zostać |
| Kabina prysznicowa | hartowane | odporność na uderzenie i na wodę |
| Balustrada | laminowane | po stłuczeniu bariera musi pozostać |
| Przeszklenie nad przejściem | laminowane | odłamki nie mogą spaść |
| Okno na piętrze, nisko osadzone | laminowane wewnątrz | zabezpieczenie przed wypadnięciem |
| Drzwi wejściowe z przeszkleniem | laminowane, w klasie | odporność na przebicie i włamanie |
| Ścianka działowa | hartowane lub laminowane | zależnie od tego, czy przegroda ma zostać |
Spotyka się także szkło hartowane i laminowane jednocześnie - czyli laminat z tafli hartowanych. Łączy tępe okruchy z pozostaniem przegrody w ramie i stosuje się je tam, gdzie oba wymagania występują razem.
Jak rozpoznać, co masz w oknie
Oznaczenie w narożniku. Szkło hartowane bywa oznaczone trwałym nadrukiem w rogu tafli, poza obszarem widocznym po zamontowaniu. Jeżeli widzisz w narożniku niewielki znak, to dobry trop.
Krawędź tafli. W szkle laminowanym przy oglądaniu krawędzi widać cienką warstwę folii między dwiema taflami.
Efekt polaryzacyjny. Patrząc na szkło hartowane przez okulary przeciwsłoneczne z filtrem polaryzacyjnym, można dostrzec charakterystyczny wzór plam i pasów. To skutek naprężeń wprowadzonych przy hartowaniu.
Dokumenty. Najpewniejsze źródło. Specyfikacja pakietu szybowego powinna być w dokumentacji okien - razem z budową pakietu, którą opisujemy przy pakietach szybowych.
Pytanie do zadania przy zamawianiu stolarki: „w których oknach i drzwiach zastosowane jest szkło bezpieczne i jakiego rodzaju”. Odpowiedź powinna wskazywać konkretne pozycje, a nie brzmieć „wszystko jest bezpieczne”. Szkło bezpieczne kosztuje więcej, więc bywa domyślnie pomijane tam, gdzie przepisy go wprost nie narzucają - a to nie zawsze pokrywa się z tym, gdzie faktycznie jest potrzebne.