Okna aluminiowe i drewniano-aluminiowe: kiedy mają sens

Aluminium przewodzi ciepło doskonale, co w oknie jest wadą, nie zaletą. Dlatego przez lata okna aluminiowe montowano głównie w biurowcach, gdzie liczyła się wytrzymałość, a nie rachunek za ogrzewanie. Dzisiaj to się zmieniło, a powód nazywa się przekładka termiczna.

Przekładka termiczna, czyli serce okna aluminiowego

Współczesny profil aluminiowy nie jest jednym kawałkiem metalu. Składa się z dwóch aluminiowych powłok, zewnętrznej i wewnętrznej, połączonych paskami z tworzywa o niskim przewodnictwie. Ten pasek przerywa mostek termiczny.

• Szerokość przekładki decyduje o izolacyjności. Im szersza, tym cieplejszy profil.
• Wypełnienie komór pianką albo wkładami izolacyjnymi dodatkowo poprawia parametry.
• Systemy o dużej głębokości zabudowy osiągają parametry porównywalne z dobrym PCV.

Po co komu smukła rama

Aluminium jest sztywne, więc rama może być cienka i nadal utrzymać ciężkie przeszklenie. To daje trzy rzeczy naraz:

• Więcej światła przy tym samym otworze w ścianie, bo mniej powierzchni zabiera rama.
• Lepszy widok. Przy dużych taflach różnica między ramą aluminiową a PCV rzuca się w oczy od razu.
• Większe możliwe wymiary. Konstrukcje, których w PCV po prostu nie da się wykonać.

Drewno-aluminium: najlepsze z dwóch światów

To rozwiązanie dla osób, które chcą drewna w domu, ale nie chcą malować okien. Konstrukcja jest prosta: nośna rama z drewna od wewnątrz, a od zewnątrz nakładka z aluminium, która przejmuje na siebie deszcz, słońce i mróz. Tak zbudowane są na przykład okna drewniano-aluminiowe Internorm, w których pod nakładką aluminiową pracuje dodatkowo pianka termoizolacyjna.

Wady, o których się nie mówi

• Cena. Przy porównywalnych parametrach aluminium bywa wyraźnie droższe od PCV.
• Nagrzewanie się. Ciemna rama aluminiowa w pełnym słońcu potrafi być bardzo gorąca w dotyku od zewnątrz.
• Kondensacja przy słabych systemach. Profil bez odpowiedniej przekładki potrafi się wychłodzić i zbierać wodę od strony wewnętrznej.
• Naprawa lakieru. Głęboka rysa w powłoce proszkowej jest trudna do niewidocznej naprawy.

Kiedy aluminium jest właściwym wyborem

Tak: gdy masz duże przeszklenia i drzwi tarasowe, gdy zależy Ci na smukłej ramie i nowoczesnej bryle, gdy okna są mocno eksponowane na warunki albo mają nietypowe wymiary.

Niekoniecznie: gdy budujesz standardowy dom z typowymi oknami, a budżet ma znaczenie. Wtedy dobre PCV da porównywalne ciepło za mniejsze pieniądze.

Bezpośrednie zestawienie znajdziesz w przewodniku PCV czy aluminium.

Aluminium ciepłe i zimne: dwa zupełnie różne produkty

Pod jedną nazwą „okna aluminiowe" kryją się dwie rodziny konstrukcji, które różnią się parametrami o rząd wielkości. Pomylenie ich to najczęstszy błąd przy zbieraniu ofert.

Systemy zimne, czyli bez przekładki termicznej, to jednolity profil aluminiowy. Aluminium doskonale przewodzi ciepło, więc taka rama jest w praktyce mostkiem termicznym łączącym wnętrze z zewnętrzem. Zastosowanie: witryny wewnętrzne, przegrody w halach, zabudowy nieogrzewane, ogrodzenia, konstrukcje, w których izolacyjność nie ma znaczenia.

Systemy ciepłe, czyli z przekładką termiczną, mają profil rozdzielony na dwie części: zewnętrzną i wewnętrzną, połączone wkładką z tworzywa o niskim przewodnictwie cieplnym. Ta wkładka przerywa drogę ciepła przez metal i dopiero ona czyni z aluminium materiał nadający się na okna w budynkach ogrzewanych.

Jak działa przekładka termiczna

Przekładka, nazywana też termobarem albo izobarem, to listwa z tworzywa sztucznego, najczęściej z poliamidu wzmacnianego włóknem szklanym, zaprasowana między dwiema częściami profilu aluminiowego.

Trzy rzeczy, które robi naraz: przerywa mostek termiczny, przenosi obciążenia między obiema częściami profilu, tworzy dodatkową komorę powietrzną w przekroju.

Od czego zależy skuteczność: od szerokości przekładki mierzonej w milimetrach, od jej kształtu, w tym liczby komór i przegród, oraz od tego, czy przestrzeń wokół niej jest dodatkowo wypełniona izolacją. Systemy o podwyższonej izolacyjności stosują przekładki szersze i profilowane, czasem uzupełnione wkładkami izolacyjnymi.

Co z tego wynika przy zakupie: parametry systemu podaje producent profili, nie producent okna. Znając nazwę systemu, możesz sprawdzić deklarowaną izolacyjność u źródła, zamiast opierać się na ulotce sprzedawcy. Znaczenie poszczególnych współczynników wyjaśniliśmy w tekście o parametrach Uw, Ug i Uf.

Systemy profili aluminiowych obecne w Polsce

Analogicznie jak przy PCV, okno składa firma okienna, ale profile pochodzą od producenta systemu i to jego nazwa mówi najwięcej o możliwościach konstrukcji.

Jak z tego korzystać: poproś o podanie nazwy systemu i konkretnego oznaczenia serii, a następnie sprawdź parametry w karcie technicznej producenta profili. To jedyny sposób, żeby porównywać oferty na tej samej podstawie. Ta sama zasada obowiązuje przy oknach PCV i opisaliśmy ją w porównaniu profili okiennych.

Duże przeszklenia: tam aluminium wygrywa

To jest realna przewaga tego materiału i główny powód, dla którego architekci po niego sięgają.

Sztywność. Aluminium przy tej samej grubości ścianki przenosi znacznie większe obciążenia niż tworzywo, więc profil może być smuklejszy. Przy dużych taflach oznacza to więcej szkła i mniej ramy w tym samym otworze.

Nośność. Pakiet trzyszybowy o powierzchni kilku metrów kwadratowych waży setki kilogramów. Konstrukcja aluminiowa przenosi ten ciężar bez odkształceń, których nie da się uniknąć w profilach z tworzywa powyżej pewnych wymiarów.

Stabilność wymiarowa. Aluminium rozszerza się pod wpływem temperatury mniej niż PVC, co przy długich elementach i ciemnych kolorach ma bezpośrednie przełożenie na zachowanie geometrii.

Gdzie to widać w praktyce: drzwi podnoszono-przesuwne o dużej szerokości, przeszklenia narożne, konstrukcje bezsłupkowe, fasady, zabudowy tarasów i ogrody zimowe. Rozwiązania przesuwne opisaliśmy w tekście o drzwiach tarasowych HST i PSK, a układy narożne w materiale o oknach narożnych.

Kolory: lakierowanie proszkowe i anodowanie

Możliwości kolorystyczne to druga, obok smukłości, przewaga aluminium.

Lakierowanie proszkowe polega na naniesieniu farby w postaci proszku i wypaleniu jej w piecu. Powstaje trwała powłoka dostępna w pełnej palecie kolorów wzorcowych, w wykończeniu gładkim, matowym albo strukturalnym. Dwa różne kolory z zewnątrz i od wewnątrz są tu standardem, a nie kosztowną opcją.

Anodowanie to obróbka elektrochemiczna, w której na powierzchni powstaje twarda warstwa tlenku. Efekt jest metaliczny, bardzo odporny na uszkodzenia mechaniczne, a paleta ograniczona do odcieni naturalnych i metalicznych.

Wykończenia drewnopodobne uzyskuje się metodą przenoszenia wzoru na powłoce proszkowej. Wyglądają jak drewno, a zachowują właściwości aluminium.

Uwaga praktyczna: ciemne, matowe powłoki na dużych elementach mocno się nagrzewają w słońcu. Nie jest to wada konstrukcyjna, ale warto o tym wiedzieć, planując duże przeszklenie od południa. Przegląd rozwiązań kolorystycznych zebraliśmy w tekście o kolorach okien.

Od czego zależy cena okien aluminiowych

Okna aluminiowe są droższe od PCV o tych samych wymiarach i to jest punkt wyjścia każdej rozmowy. Warto rozumieć, na co ta różnica się rozkłada.

Pozycja, o której zapomina się najczęściej: transport i wniesienie. Przy dużych przeszkleniach bywa potrzebny dźwig albo manipulator, co jest osobnym kosztem i osobną organizacją dnia montażu.

Konserwacja i trwałość

Aluminium nie koroduje jak stal, bo pokrywa się warstwą tlenku, a powłoka lakiernicza dodatkowo je zabezpiecza. To materiał o bardzo długiej żywotności, ale nie bezobsługowy.

Co robić: myć profile łagodnym detergentem dwa razy w roku, częściej w pasie nadmorskim i przy ruchliwych drogach, gdzie osadza się sól i zanieczyszczenia; kontrolować i czyścić otwory odwadniające; natłuszczać uszczelki; smarować okucia.

Czego unikać: środków silnie alkalicznych i kwaśnych, past ściernych oraz zaprawy i mleczka cementowego pozostawionych na profilu w trakcie budowy. Zaprawa jest jednym z niewielu czynników realnie niszczących powłokę lakierniczą i dlatego okna na budowie zabezpiecza się folią.

Uszkodzenia powłoki da się miejscowo naprawić lakierem zaprawkowym w kolorze. Nie przywróci to jednorodności wykończenia, ale zabezpiecza materiał przed dalszym działaniem czynników zewnętrznych.

Kiedy wybrać aluminium, a kiedy nie ma sensu dopłacać

Aluminium ma sens, gdy: planujesz duże przeszklenia, zależy Ci na smukłej ramie i maksymalnej powierzchni szkła, potrzebujesz konstrukcji nietypowej albo narożnej, chcesz konkretny kolor z palety wzorcowej albo dwa różne kolory po obu stronach, budujesz zabudowę tarasu, ogród zimowy lub fasadę, a także wtedy, gdy zależy Ci na maksymalnej trwałości i odporności mechanicznej ram.

Aluminium jest dopłatą bez wyraźnego zwrotu, gdy: otwory są typowe, okna niewielkie, budżet ograniczony, a priorytetem jest izolacyjność w przeliczeniu na wydaną złotówkę. Przy standardowym oknie w domu jednorodzinnym dobrze dobrany system PCV daje porównywalne parametry cieplne za mniejsze pieniądze.

Rozwiązanie pośrednie to konstrukcje drewno-aluminiowe, łączące drewno od wnętrza z aluminiową osłoną od zewnątrz. Pełne porównanie materiałów znajdziesz w tekstach PCV czy aluminium oraz drewno czy PCV.

Bezpieczeństwo: dlaczego aluminium ma tu przewagę

Odporność na włamanie określa się klasami według normy PN-EN 1627, oznaczanymi symbolami od RC1 do RC6. Klasa opisuje, jak długo konstrukcja opiera się określonym narzędziom i metodom, a nie sam materiał ramy.

Dlaczego aluminium wypada tu dobrze: profil jest sztywniejszy, więc trudniej go odkształcić przy próbie podważenia, a zaczepy okuć mocuje się w metalu, nie w tworzywie ze wzmocnieniem. Przy konstrukcjach o dużych gabarytach różnica jest wyraźniejsza niż przy małych oknach.

Co składa się na klasę odporności: konstrukcja profilu, okucie z zaczepami antywłamaniowymi, klamka z blokadą, szyba klasy P4A lub wyższej oraz, co bywa pomijane, prawidłowe zamocowanie ramy w murze. Cała klasa jest tak mocna, jak jej najsłabszy element, dlatego deklaracja producenta dotyczy zestawu, a nie samej ramy.

Rozwiązania podnoszące bezpieczeństwo stolarki zebraliśmy w tekstach o oknach antywłamaniowych i o drzwiach antywłamaniowych.

Gdzie aluminium pojawia się w domu jednorodzinnym

Rzadko buduje się dom w całości w aluminium. Znacznie częściej stosuje się je punktowo, tam gdzie daje przewagę, a resztę otworów wypełnia oknami PCV.

• Wyjście na taras. Drzwi podnoszono-przesuwne o dużej szerokości to najczęstszy powód, dla którego aluminium wchodzi do projektu domu.
• Przeszklenie salonu. Duża tafla stała z wąską ramą, często w połączeniu z jednym skrzydłem otwieralnym.
• Narożnik bez słupka. Konstrukcja, w której dwie tafle spotykają się w narożniku bez pionowego profilu, wymaga sztywności, jakiej tworzywo nie zapewni.
• Zabudowa tarasu i ogród zimowy. Konstrukcje wielkopowierzchniowe, gdzie liczy się nośność i odporność na warunki atmosferyczne. Temat rozwinęliśmy w tekstach o zadaszeniu tarasu i zabudowie balkonu.
• Drzwi wejściowe. Aluminium daje tu smukłe profile, pełną paletę kolorów i wysoką stabilność dużego skrzydła.

Mieszanie materiałów w jednym budynku jest rozwiązaniem powszechnym i sensownym, pod jednym warunkiem: kolory i podziały powinny być spójne, żeby elewacja nie wyglądała przypadkowo. W praktyce dobiera się okleinę PCV do koloru lakieru aluminium.

Trzy nieporozumienia wokół okien aluminiowych

„Aluminium jest zimne i przez nie ucieka ciepło". Dotyczy to wyłącznie systemów bez przekładki termicznej. Systemy ciepłe osiągają parametry pozwalające stosować je w budynkach mieszkalnych, a przy dużych przeszkleniach o wyniku całego okna i tak decyduje przede wszystkim szyba, bo to ona zajmuje większość powierzchni.

„Okna aluminiowe są zawsze droższe od PCV". Przy typowych oknach tak. Przy bardzo dużych konstrukcjach różnica maleje, bo tworzywo wymaga wtedy dodatkowych wzmocnień i podziałów, a powyżej pewnych wymiarów po prostu przestaje wystarczać.

„Aluminium wymaga malowania jak stal". Nie wymaga. Materiał pokrywa się warstwą tlenku, a powłoka lakiernicza dodatkowo go chroni. Konserwacja sprowadza się do mycia, czyszczenia otworów odwadniających i dbania o uszczelki oraz okucia.

FAQ - najczęstsze pytania