Przy montażu okna używa się dwóch taśm o przeciwnych zadaniach: wewnętrzna ma zatrzymać parę wodną idącą z pomieszczenia, zewnętrzna ma ją wypuścić, jednocześnie nie wpuszczając wody z deszczu. Pomylenie ich stronami jest jednym z najpoważniejszych błędów montażowych - a wygląda identycznie z zewnątrz i ujawnia się dopiero po latach.
Zasada, na której to wszystko stoi
Szczelina montażowa między ramą okna a murem musi być wypełniona materiałem izolacyjnym - najczęściej pianką. Sama pianka jednak nie wystarcza: jest paroprzepuszczalna i nasiąkliwa, więc bez zabezpieczenia z obu stron zbiera wilgoć, traci właściwości izolacyjne i rozpada się.
Stąd zasada, którą warto zapamiętać w jednym zdaniu: szczelniej wewnątrz niż na zewnątrz. Para wodna zawsze wędruje z miejsca cieplejszego i wilgotniejszego do chłodniejszego, czyli zimą z pomieszczenia na zewnątrz. Jeżeli wewnętrzna warstwa jest szczelna, para w ogóle nie wejdzie w szczelinę. Jeżeli mimo to trochę jej wejdzie, zewnętrzna warstwa musi pozwolić jej wyjść.
Odwrócenie tej kolejności zamienia szczelinę w pułapkę: para wchodzi, skrapla się i nie ma jak odparować. Skutkiem jest zawilgocona pianka, wilgotne ościeże i po kilku sezonach pleśń przy oknie. Cały układ warstw opisujemy przy ciepłym montażu.
Trzy warstwy szczeliny montażowej
| Warstwa | Gdzie | Zadanie | Materiał |
|---|---|---|---|
| Wewnętrzna | od strony pomieszczenia | zatrzymać parę wodną | taśma paroszczelna |
| Środkowa | w szczelinie | izolować cieplnie i akustycznie | pianka niskorozprężna, wełna |
| Zewnętrzna | od strony elewacji | chronić przed wodą i wiatrem, wypuszczać parę | taśma rozprężna lub paroprzepuszczalna |
To rozwiązanie bywa nazywane montażem warstwowym albo ciepłym montażem. Sama pianka, bez warstw zewnętrznej i wewnętrznej, to montaż podstawowy - dopuszczalny w budynkach nieogrzewanych i tymczasowych, opisanych przy oknie gospodarczym, ale nie w domu, w którym się mieszka.
Newsletter JakośćDomu.pl
Dwa razy w miesiącu. Bez ofert.
Jeden konkret o oknach, drzwiach i bramach: co sprawdzić, zanim podpiszesz umowę. Na start dostajesz checklistę 12 pytań do wykonawcy w PDF.
Taśma paroszczelna (wewnętrzna)
Nakleja się ją po obwodzie ramy od strony pomieszczenia, przed wykończeniem ościeża. Jedna krawędź przykleja się do ramy okna, druga do muru - i to ta druga jest zwykle problemem, bo mur musi być czysty, suchy i zagruntowany.
Na co zwrócić uwagę:
- Ciągłość na całym obwodzie. Taśma przerwana w jednym miejscu przestaje pełnić swoją funkcję - para znajdzie tę przerwę.
- Narożniki. To tam najczęściej powstają nieszczelności. Prawidłowe wykonanie wymaga zakładki i dociśnięcia, a nie sklejenia „na styk”.
- Przygotowanie podłoża. Taśma naklejona na pylący, zakurzony mur odklei się w ciągu roku. Grunt jest tu elementem technologii, a nie fanaberią.
- Nie da się jej dokleić później. Po otynkowaniu ościeża jest niedostępna.
Taśma rozprężna (zewnętrzna)
Taśma rozprężna to pasek pianki impregnowanej, dostarczany w rolce w stanie sprężonym. Po naklejeniu na ramę i osadzeniu okna rozpręża się, wypełniając szczelinę i dopasowując się do jej nierówności.
Jej właściwości są celowo asymetryczne: jest wodoszczelna przy naporze deszczu i wiatru, ale przepuszcza parę wodną w kierunku na zewnątrz. Dzięki temu szczelina może „oddychać”.
Na co zwrócić uwagę:
- Temperatura montażu. Taśma rozpręża się wolniej przy niskich temperaturach. Montaż zimą wymaga uwzględnienia tego w harmonogramie.
- Szerokość dobrana do szczeliny. Taśma za wąska nie wypełni luzu, za szeroka nie rozpręży się prawidłowo i będzie wypychać ramę.
- Czas. Po naklejeniu okno trzeba osadzić, zanim taśma zdąży się rozprężyć na wolnym powietrzu.
- Alternatywa. Zamiast taśmy rozprężnej stosuje się też folię paroprzepuszczalną - funkcja jest ta sama.
Najczęstszy błąd wykonawczy: zamiana taśm stronami albo użycie taśmy paroszczelnej po obu stronach. W obu przypadkach szczelina przestaje odparowywać. Objawy pojawiają się po dwóch, trzech sezonach: wilgotne ościeże, ciemne przebarwienia w narożnikach, zapach stęchlizny przy oknie. Nie da się tego naprawić bez rozkucia wykończenia ościeża - dlatego to jest moment do skontrolowania w trakcie montażu, a nie na odbiorze.
Jak sprawdzić, czy montaż wykonano warstwowo
W trakcie montażu - to jedyny łatwy moment. Zapytaj wprost, czy będzie wykonany montaż warstwowy, i poproś o zdjęcia z etapu przed wykończeniem ościeży. Uczciwy wykonawca zrobi je bez oporu, bo to jego dowód na prawidłowe wykonanie.
Po montażu, przed tynkowaniem - taśma wewnętrzna powinna być widoczna po obwodzie ramy jako pasek folii albo taśmy przyklejony do muru.
Po wykończeniu - bezpośrednio nie sprawdzisz. Pośrednie sygnały: brak widocznej pianki od zewnątrz, równe wykończenie ościeża bez pęknięć przy ramie, brak przewiewu wyczuwalnego dłonią przy styku ramy ze ścianą, brak przebarwień w narożnikach po sezonie grzewczym.
Zapisz to w umowie. Sformułowanie „montaż warstwowy z zastosowaniem taśmy paroszczelnej wewnętrznej i taśmy rozprężnej zewnętrznej” kosztuje jedno zdanie, a rozstrzyga spór, zanim on powstanie. Pozostałe punkty do zapisania w umowie zebraliśmy w poradniku zakupowym i przy odbiorze okien.
Te same zasady przy drzwiach i bramach
Układ warstw nie dotyczy wyłącznie okien. Wszędzie tam, gdzie element stolarki styka się z murem, obowiązuje ta sama logika.
Drzwi wejściowe. Szczelina wokół ościeżnicy wymaga tych samych trzech warstw. Dochodzi jeszcze próg, przy którym uszczelnienie musi być odporne na wodę stojącą - opisujemy to przy progu drzwiowym.
Brama garażowa. Przy ościeżnicy bramy uszczelnia się styk z murem, a przy nadprożu dodatkowo miejsce prowadzenia prowadnic.
Okna piwniczne i gospodarcze. Tam wymagania są niższe, bo różnica temperatur i wilgotności bywa niewielka - ale zabezpieczenie zewnętrzne przed wodą i UV jest potrzebne zawsze, o czym piszemy przy oknach piwnicznych.